પાણીના 'ઓટો-પ્રોટોલિસિસ' (auto-protolysis) શબ્દ દ્વારા તમે શું સમજો છો? તેનું મહત્વ શું છે?

(N/A) ઓટો-પ્રોટોલિસિસ એટલે પાણીનું સ્વ-આયનીકરણ,જ્યાં પાણીના અણુઓ એકબીજા સાથે પ્રક્રિયા કરીને આયનો બનાવે છે.
તેને નીચેના સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$H_2O_{(l)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons H_3O^{+}_{(aq)} + OH^{-}_{(aq)}$
મહત્વ:
ઓટો-પ્રોટોલિસિસને કારણે,પાણી ઉભયગુણી (amphoteric) પ્રકૃતિ ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તે એસિડ અને બેઇઝ બંને તરીકે વર્તી શકે છે.
તે પોતાના કરતા વધુ શક્તિશાળી એસિડ સાથે બેઇઝ તરીકે અને પોતાના કરતા વધુ શક્તિશાળી બેઇઝ સાથે એસિડ તરીકે વર્તે છે.
ઉદાહરણો:
$1$. એસિડ તરીકે: $H_2O_{(l)} + NH_{3(aq)} \longrightarrow NH_{4(aq)}^{+} + OH^{-}_{(aq)}$
$2$. બેઇઝ તરીકે: $H_2O_{(l)} + H_2S_{(aq)} \longrightarrow H_3O^{+}_{(aq)} + HS^{-}_{(aq)}$